"Gospodarka Surowcami Mineralnymi"

SPIS TREŚCI

• MAŁGORZATA SZCZEPAŃSKA: Konkrecje węglanowe jednostki skolskiej
• ZBIGNIEW KOKESZ: Kriging i jego efektywność w obliczaniu zasobów złóż
• ZYGMUNT KOWALSKI, ZBIGNIEW WZOREK, KAROL KONECZNY, JOANNA KULCZYCKA: Rola obróbki wstępnej surowców chromonośnych w procesie otrzymywania chromianu(VI) sodu
• TADEUSZ WOŹNY, STANISŁAW GŁODZIK: Zmiany w relacjach między składowymi jednostkowego kosztu wydobycia węgla kamiennego w latach 1993-2000
• EWA STRZAŁKOWSKA: Charakterystyka mineralno-geochemiczna popiołów i żużli powstałych ze spalania węgla na przykładzie Elektrowni Łaziska

CONTENTS

• MAŁGORZATA SZCZEPAŃSKA: Carbonate concretions of the Skole Unit
• ZBIGNIEW KOKESZ: Kriging and its effectiveness in reserves estimation
• ZYGMUNT KOWALSKI, ZBIGNIEW WZOREK, KAROL KONECZNY, JOANNA KULCZYCKA: The role of preliminary processing of chromium materials in process of sodium chromate production
• TADEUSZ WOŹNY, STANISŁAW GŁODZIK: Changes in the relationship between components of unit cost of production of hard coal in the period 1993-2000
• EWA STRZAŁKOWSKA: Mineralogical and geochemical characterization of ashes and slags derived from coal combustion on the example of the "Łaziska" power station

Streszczenia

MAŁGORZATA SZCZEPAŃSKA

Konkrecje węglanowe jednostki skolskiej

Słowa kluczowe: Konkrecje węglanowe, sferosyderyty, Karpaty fliszowe, jednostka skolska

Streszczenie

Konkrecje węglanowe występują dość powszechnie w całych Karpatach, w różnych utworach od dolnej kredy do miocenu. Charakteryzują się one bardzo zróżnicowanym składem mineralnym z przewagą węglanów żelaza, magnezu, wapnia i manganu. Przybierają formę różnej wielkości soczewek, bochnów i płaskurowatych ławic średnicy od paru centymetrów do kilku metrów. Konkrecje węglanowe jednostki skolskiej występują w jej profilu głównie w poziomach łupkowych. Zostały znalezione w następujących formacjach: łupków spaskich (fm), z Dołhego, z Ropianki (fm), łupków pstrych, hieroglifowej i krośnieńskiej.
Przeprowadzone badania mineralogiczne (mikroskopowe - optyczne i skaningowe, chemiczne, rentgenogra- ficzne i termiczne) pozwoliły wyróżnić szereg typów tych konkrecji, charakterystycznych dla poszczególnych formacji. Konkrecje z łupków spaskich są syderoplesytami. Konkrecje z formacji z Dołhego, ropianieckiej, łupków pstrych i hieroglifowej są zbudowane głównie z węglanów żelaza i manganu, będących mieszaninami mineralnymi dwu- lub trójskładnikowych roztworów stałych. Konkrecje z warstw krośnieńskich są zbudowane z ankerytu i dolomitu żelazistego. Badane konkrecje węglanowe są utworami wczesnodiagenetycznymi.

Key words: Carbonate concretions, spherosiderite, Flysh Carpathians, Skole Unit

Abstract

Carbonate concretions are rather widespread throughout the Carpathians, being present in various strata from Lower Cretaceous to Miocene. Their mineral composition is strongly diversified, with prevalence of carbonates of iron, magnesium, calcium and manganese. They occur as lenses, bread-like forms and irregular layers, and their diameters range from some centimetres to some metres. The carbonate concretions of the Skole Unit are reported mainly from its shaly horizons and were found in the Spas, Dołhe, Ropianka, Variegated Shale, Hieroglyphic and Krosno Formations.
Mineralogical investigations (optical microscopy and scanning electron microscopy, X-ray, DTA, chemical analyses) have allowed to distinguish several varieties of these concretions, typical for individual formations. The total of carbonates in the concretions, irrespective of the horizon in which they occur, range between 70 and 90%. Besides the carbonates, the concretions contain quartz and clay minerals, and some of them feldspars and pyrite.
The concretions of the Spas Fm are sideroplesites (Szczepańska 1998). Their content of FeCO3 is the highest (50-60%) among all the concretions studied. The concretions of the Dołhe, Ropianka, Variegated Shale and Hieroglyphic Fm are built of various mineral mixtures of bi- or three-component carbonate solid solutions. High total contents of FeCO3 and MnCO3, ranging from about 50 to 75%, are their common feature. In the Krosno Fm the content of FeCO3 decreases (to several percents), while the contents of CaCO3 and MgCO3 increase (CaCO3 to more than 40%). These concretions are composed of ankerite and Fe-dolomite (Rajchel, Szczepańska 1997).
The content of simple carbonates in concretions from individual horizons of the Skole Unit varies with the geological time. Similar relationships were reported by Narębski (1958) from the Western Carpathians. He distinguished four geochemical facies, considering the type of sediments and the type of concretions contained in them. In the Skole Unit, the Spas Fm can be included into Narębski's (1958) siderite-pyrite facies, the Ropianka Fm into the siderite facies, the Dołhe, Variegated Shale and Hieroglyphic Fm into the variegated facies, and the Krosno Fm into the dolomite-ankerite facies. The carbonate concretions studied are of early diagenetic origin.

Słowa kluczowe: Obliczanie zasobów złóż, geostatystyka

Streszczenie

W artykule scharakteryzowano efektywność stosowania metody krigingu w obliczaniu zasobów złóż w warunkach liniowych modeli semiwariogramów parametrów złożowych. Analizy skuteczności tej metody dokonano na podstawie badań modelowych i wyników praktycznych jej zastosowań. Wykazano, że znajomość semiwariogramów umożliwia prognozowanie efektywności stosowania procedury krigingu, a tym samym pozwala na wybór metody obliczania zasobów. Zrealizowane badania pozwoliły na określenie zakresu jej skutecznego stosowania. Zagadnienie to ma istotne znaczenie dla ustalenia zasad stosowania metody krigingu przy dokumentowaniu złóż.

Kriging and its effectiveness in reserves estimation

Key words: Mineral deposit reserves estimation, geostatistics

Abstract

In the paper, the effectiveness of the kriging application for the estimation of mineral deposits reserves was characterized. The effectiveness of kriging, when linear models of semivariograms of deposit parameters exist, was analized basing on model testing and results of practical applications of the method. It was found that the knowledge of semivariograms enables forecasting the effectiveness of kriging and thus, enables the choice of a method for the reserves estimation. The studies have been allowed to determine the range of effective usage of kriging. The issue is significant in order to define the rules of kriging application in routine elaboration of results of mineral deposits exploration.

ZYGMUNT KOWALSKI, ZBIGNIEW WZOREK, KAROL KONECZNY, JOANNA KULCZYCKA

Rola obróbki wstępnej surowców chromonośnych w procesie otrzymywania chromianu(VI) sodu

Słowa kluczowe: Błoto pochromowe, chrom, chromian sodu, ekstrakcja, filtracja, kalcynacja, ługowanie, metody otrzymywania chromianu sodu, obróbka surowców chromonośnych, recyrkulacja, ruda chromowa

Streszczenie

W artykule zaprezentowano rozważania nad znaczeniem, jakie w procesie otrzymywania chromianu sodu odgrywa obróbka wstępna surowców chromonośnych. W części wprowadzającej pracy wskazano podstawowe powody przeprowadzenia analizy - zagrożenia, jakie przemysł chemiczny stanowi dla środowiska naturalnego oraz szanse poprawy obecnej sytuacji, które upatruje się w trwałym i systematycznym rozwoju technologii minimalizującej negatywne oddziaływanie procesów wytwórczych. Przedstawiono również pokrótce dotychczasowy dorobek teoretyczny, jak i doświadczenia praktyczne związane z omawianą tematyką. W opisie części doświadczalnej sformułowano niezbędne założenia, dokonano specyfikacji użytych materiałów i składu wsadów chromianowych oraz określono metodykę, sposób i warunki przeprowadzenia badań. W efekcie badań obliczone zostały wskaźniki technologiczne wytwarzania chromianu sodu, które posłużyły za podstawę do dyskusji otrzymanych wyników, a następnie do sformułowania wniosków końcowych.

Key words: Calcination, chromic mud, chromic ore, chromium, extraction, filtration, methods of sodium chromate production, processing of chromium materials, recirculation, separation, sodium chromate

Abstract

This article presents considerations about meaning that has preliminary processing of chromium materials in process of sodium chromate production. This paper is divided into 2 main parts: theoretic introduction and description of laboratory researches (including final results and conclusions). The first one indicates primary reasons for establish the studies: threats, as hazardous emissions from chemical industry to the natural environment and opportunities, as sustainable growth and development of technologies reducing negative impact of production processes. Scientific and practical experience has been also presented shortly. In the second part necessary assumptions have been formulated, used materials and constitution of chromic charge have been specified, and finally/methods, terms and way of running the researches has been defined. As an effect of the analysis, technological indices of sodium chromate production has been calculated and then used as a base for discussion about gained results and to formulate final conclusions.

TADEUSZ WOŹNY, STANISŁAW GŁODZIK

Zmiany w relacjach między składowymi jednostkowego kosztu wydobycia węgla kamiennego w latach 1993-2000

Słowa kluczowe: Górnictwo węgla kamiennego, jednostkowy koszt wydobycia

Streszczenie

W latach 1993-2000 podejmowano w branży górnictwa węgla kamiennego różne działania zmierzające do ograniczania kosztów wydobycia. Bazując na zestawieniach tabelarycznych i ich interpretacjach graficznych, dokonano w artykule analizy zmian w relacjach między składowymi jednostkowego kosztu wydobycia.

Key words: Hard coal mining, unit cost of production

Abstract

In the period 1993-2000 several activities were undertaken in the hard coal mining sector aimed reduction of production costs. In the paper an analysis of changes between components of the unit cost of production based on tabular specifications and their graphical interpretations is presented.

EWA STRZAŁKOWSKA

Charakterystyka mineralno-geochemiczna popiołów i żużli powstałych ze spalania węgla na przykładzie Elektrowni Łaziska

Słowa kluczowe: Popiół lotny, żużel, pierwiastki śladowe, skład fazowy, skład granulometryczny

Mineralogical and geochemical characterization of ashes and slags derived from coal combustion on the example of the "Łaziska" power station

Key words: Fly ash, slag, trace elements, phase composition, grain composition